2007/Jul/17

กล้ามเนื้อ (เนื้อเยื่อmuscular tissue)

ลักษณะเฉพาะ :: เซลล์เป็นรูปทรงกระบอกหรือรูปกระสวย
หน้าที่ ::
เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหวของร่างกาย ซึ่งเกิดจากการการหดและคลายตัวของ

กล้ามเนื้อ
ตำแหน่งที่พบ ::
บริเวณผนังของอวัยวะภายใน แขน ขา และหัวใจ

การจัดจำแนก :: แบ่งออกได้เป็น 3 ชนิด คือ กล้ามเนื้อเรียบ (smooth muscle) ประกอบด้วยเซลล์รูปกระสวย มีนิวเคลียส 1 อัน การทำงานอยู่นอกเหนืออำนาจจิตใจ กล้ามเนื้อลาย (striated muscle หรือ skeletal muscle) ประกอบด้วยเซลล์รูปทรงกระบอก มีนิวเคลียสหลายอันอยู่บริเวณขอบของเซลล์ การทำงานอยู่ภายใต้อำนาจจิตใจ เมื่อส่องดูด้วยกล้องจุลทรรศน์จะเห็นลักษณะเป็นลายตามขวางชัดเจน ซึ่งเกิดจาก การเรียงตัวของไมโอไฟบริล (myofibril) และกล้ามเนื้อหัวใจ (cardiac muscle) ประกอบด้วยเซลล์รูปร่างทรงกระบอก มีนิวเคลียสเพียง 1 อันอยู่กลางเซลล์ มีการ เรียงตัวของเซลล์คล้ายร่างแห มีลายตามขวางเช่นเดียวกับกล้ามเนื้อลาย แต่ทำงาน
นอกเหนืออำนาจจิตใจ

รูปแสดงเซลล์กล้ามเนื้อชนิดต่าง ๆ

ระบบกล้ามเนื้อ (Muscular system)

การเคลื่อนไหวของคนและสัตว์ต่างๆ ส่วนใหญ่เป็นผลมาจากการหดตัวของใยกล้ามเนื้อ ซึ่งความสามารถในการหดตัวนี้เป็นคุณสมบัติทั่วๆ ไปของโพรโตปลาสซึมเอง แม้แต่ในพวกสัตว์เซลล์เดียวบางชนิด ทำหน้าที่คล้ายกับใยกล้ามเนื้อของสัตว์ชั้นสูง และในพวกซีเลนเทอเรต (Coelenterate )ก็เช่นกัน ซึ่งนับว่าเป็นเซลล์ที่ง่ายที่สุดในการทำหน้าที่เฉพาะคือ หดตัว สัตว์ตั้งแต่พวกหนอนต่างๆ ขึ้นมามีกล้ามเนื้อแล้ว แต่ไม่มีกระดูกหรือโครงสำหรับยึด ในพวกกุ้ง ปู แมลง ฯลฯ มีกล้ามเนื้อ เจริญเติบโตดี ในร่างกายคนจะประกอบด้วยกล้ามเนื้อประมาณครึ่งหนึ่ง

กล้ามเนื้อของคนและสัตว์ที่มีกระดูกสันหลังอื่น ๆ แบ่งออกเป็น 2 ชนิดด้วยกัน คือ (1) กล้ามเนื้อลาย (Striated muscle) ยึดอยู่ระหว่างกระดูกในร่างกาย เป็นกล้ามเนื้อที่มีอยู่มากที่สุด สำหรับให้ร่างกายมีการเคลื่อนไหว กล้ามเนื้อชนิดนี้คือเนื้อสัตว์ที่เรากินเป็นอาหารประจำวัน และ กล้ามเนื้อหัวใจ (Cardiac muscle) เป็นกล้ามเนื้อผนังของหัวใจโดยเฉพาะ (2) กล้ามเนื้อเรียบ (Smooth muscle หรือ Non striated muscle) เป็นกล้ามเนื้อที่เป็นผนังของทางเดินอาหารและอวัยวะอื่นๆ สำหรับให้สิ่งที่อยู่ภายในช่องว่างของอวัยวะนั้นเคลื่อนที่ไปที่อื่น ๆ

3.1 กล้ามเนื้อลาย
กล้ามเนื้อลายทั่วๆ ไปมีลักษณะเป็นท่อนยาว ประกอบขึ้นด้วยใยกล้ามเนื้อนับเป็นจำนวนล้านๆ ใยรวมกันเป็นมัดด้วยเยื่อเกี่ยวพันชนิดหนึ่ง แล้วกล้ามเนื้อแต่ละมัดก็ห่อหุ้มด้วยเยื่อเกี่ยวพันที่เหนียวและอ่อนนุ่ม ทำให้กล้ามเนื้อมัดที่อยู่ติด ๆ กันหรือมัดอื่นๆ เคลื่อนไหวได้สะดวกและมีความเสียดทานน้อย ที่ปลายทั้ง 2 ข้างของกล้ามเนื้อตามปกติมักจะยึดติดกับกระดูกต่างชนิดกัน บางมัดก็ยึดระหว่างกระดูกกับหนัง และบางมัด เช่น กล้ามเนื้อที่เกี่ยวกับการพูดและการแสดงออกของหน้า (Muscle of speech and expression) จะยึดอยู่ระหว่างหนังส่วนหนึ่งกับหนังอีกส่วนหนึ่งก็ได้ ปลายหนึ่งของกล้ามเนื้อที่ยึดอยู่กับที่

3.1.1 กลไกการทำงานของกล้ามเนื้อ
ในการหดตัวของกล้ามเนื้อนั้น ไม่ได้ทำให้ปริมาตรของกล้ามเนื้อเปลี่ยนไปเลยกล่าวคือ เมื่อกล้ามเนื้อหดสั้นลงก็จะอ้วนขึ้นทำให้ปริมาตรคงเดิม กล้ามเนื้อลายที่อยู่บริเวณข้อต่อของกระดูก ถ้าหดสั้นลงจะมีผลทำให้ส่วนของร่างกายบริเวณนั้นโค้งงอ สำหรับการเคลื่อนไหวของกระบังลมและลิ้นนั้น ปรากฎว่าไม่มีกระดูกเข้ามาเกี่ยวข้องด้วยเลย

3.1.2 ปฏิกิริยาเคมีในการหดตัวของกล้ามเนื้อ

ส่วนประกอบทางเคมีส่วนใหญ่ของกล้ามเนื้อเป็นน้ำประมาณ 80 เปอร์เซ็นต์ รองลงมาเป็นโปรตีน และมีไขมัน ไกลโคเจน ฟอสฟาเจน (Phosphagen) (ในสัตว์ที่มีกระดูกสันหลังเป็นชนิด Creatine phosphate หรือ Phosphocreatine แต่ของสัตว์ที่ไม่มีกระดูกสันหลังเป็นชนิด Arginine phosphate) และ ATP อย่างละเล็กละน้อย สำหรับโปรตีนในกล้ามเนื้อนั้นส่วนใหญ่เป็นแอกติน (Actin) และไมโอซิน (Myosin) ซึ่งเมื่อรวมกันจะกลายเป็นแอกโตไมซิน (Actomyosin) จึงจะเกิดการหดตัวได้ ไมโอซินนอกจากจะเป็นหน่วยในการหดตัวแล้วขณะเดียวกันก็ทำหน้าที่เป็นเอนไซม์ (Enzyme) ไปสลายเอาหมู่ฟอสเฟตออกจาก ATP และฟอสฟาเจนด้วย นอกจากนี้แล้วโปรตีนในกล้ามเนื้อยังมีอีกหลายชนิด

3.2 กล้ามเนื้อเรียบ (Smooth muscle)

มีคุณสมบัติต่างๆ คล้ายกับกล้ามเนื้อลาย แต่มีข้อ แตกต่างกัน บ้าง คือ

1.ลักษณะใยกล้ามเนื้อของกล้ามเนื้อลายเป็นรูปทรงกระบอก แต่ใยของกล้ามเนื้อเรียบเป็นรูปกระสวยแหลมหัวแหลมท้าย
2.กล้ามเนื้อเรียบมีโปรตีนที่ละลายน้ำได้ (Water-soluble)น้อยกว่ากล้ามเนื้อลาย
3.กล้ามเนื้อเรียบมีไอออน ที่สำคัญๆ คือ K+ และ Ca++น้อยกว่าในกล้ามเนื้อลายแต่มี Na++สูงกว่า
4. มี Automaticity กล่าวคือ กล้ามเนื้อเรียบทำงานได้เองโดยอิสระไม่ต้องอาศัยคำสั่งจากระบบประสาทกลาง แม้เราจะตัดออกจากร่างกายแล้วมันก็ยังสามารถยึดหดได้เอง ส่วนกล้ามเนื้อลายต้องอาศัยคำสั่งจากระบบประสาทกลาง ซึ่งเมื่อเราตัดออกจากร่างกายแล้วการทำงานของมันก็หมดไปนอกเสียจากว่าเราจะไปกระตุ้นมันเข้า ดังนั้นจึงเรียกการทำงานของกล้ามเนื้อเรียบที่ทำงานด้วยตัวเองว่า Myogenic contraction และเรียกการทำงานของกล้ามเนื้อลายที่ต้องอาศัยประสาทว่า Neurogenic contraction อย่างไรก็ตามกล้ามเนื้อเรียบยังคงมีประสาทมาเลี้ยงเหมือนกัน แต่เป็นระบบประสาทอัตโนมัติ มาเลี้ยงเพื่อควบคุมการทำงานให้เรียบร้อยดีขึ้นหรือหย่อนลงซึ่งแล้วแต่ชนิดของประสาท ไม่ใช่เป็นตัวตั้งต้นในการทำงาน

การทำงานโดยทั่วๆ ไปของกล้ามเนื้อเรียบช้ากว่ากล้ามเนื้อลาย ไม่ว่าจะเป็น Contraction perioda, Latent period, หรือ Relaxation period ก็ตาม และมี Duration of contraction กินเวลาประมาณ 180 วินาที

5. Tonus ของกล้ามเนื้อเรียบอยู่ในตัวของมันเอง ไม่ต้องมีคำสั่งจากประสาทกลางมาควบคุม

3.3 กล้ามเนื้อหัวใจ (Cardiac muscle)

กล้ามเนื้อชนิดนี้มีลักษณะพิเศษกว่ากล้ามเนื้อชนิดอื่นกล่าวคือ ประกอบด้วยใยกล้ามเนื้อซึ่งแตกแขนงแบบ Bifurcate และยังมีใยพิเศที่หัวใจห้องบนและห้องล่าง เพื่อควบคุมจังหวะให้มีการหดตัวพร้อมกันหมด

Comment

Comment:

Tweet


ขอบคุณค่ะ กำลังหาข้อมูลทำข้อสอบกลางภาคพอดีconfused smile
#14 by Rainbo (122.155.36.167) At 2011-07-19 20:18,
#13 by (118.173.94.161) At 2011-06-26 06:20,
ขอบคุณมากเลยคร่า

สำหรับความรุู้นี้
#12 by (222.123.199.230) At 2010-07-12 11:30,
ขอบคุณนะค่ะที่ทำผลงาน
ทำให้เราได้ทำงานส่งที่ดี
#11 by T-T (202.44.135.242) At 2010-07-05 00:04,
ขอบคุณค่ะ
#10 by (117.47.140.85) At 2010-06-28 15:17,
ขอบคุณมากน่ะค่ะ

#9 by (202.12.74.139) At 2010-01-29 01:17,
#8 by (118.173.194.25) At 2009-07-05 19:11,
lot of thx naa...very useful ^°^
#7 by canadienne99 (74.59.12.26) At 2009-03-11 08:51,
ขอบคุณที่นะค่ะ

ที่ให้การศึกษาแบบนี้

ให้ได้มีงานส่งอาจารย์

ขอบคุณมากค่ะ
#6 by ลูกแก้ว (58.9.8.60) At 2008-08-18 20:43,
confused smile
#5 by (202.12.97.12) At 2008-07-28 12:31,
สุดยอดที่สุด question
#4 by mo (125.27.11.202) At 2008-07-03 18:11,
ขอบคุณค่ะ
#3 by การ์ตุนร์ (61.19.218.122) At 2008-06-24 11:56,
big smile ขอบคุณที่ทำผลงานดีๆให้ผมได้มีโอกาสดูครับ
ขอเป็นกำลังใจให้ผลิตผลงานอย่างนี้ต่อๆไปครับ
#2 by sakchai (203.113.57.73) At 2008-01-24 16:55,